[THĐP Review] The Truman Show – Nếu cuộc đời chỉ là một màn kịch?

thđp review

(1624 chữ, 6.5 phút đọc)

The Truman Show là một bộ phim chính kịch ra đời năm 1998 đã đưa tên tuổi Jim Carrey lên một tầm cao mới vào thời điểm đó. Hiện tại, ông được biết đến là một diễn viên hài lừng danh của Mỹ, nổi tiếng với các phim Ace Ventura: Pet Detective, The Mask, Dumb and Dumber… Với phong cách diễn hài mới lạ, nếu không nói là quái dị, kỳ cục, đặc biệt trong nụ cười mang sắc thái giễu cợt, mỉa mai, Jim Carrey đã tạo nên dấu ấn mãnh liệt trên màn ảnh. Những bộ phim ông tham gia không chỉ hài hước mà còn ẩn chứa những nội dung thâm thúy. The Truman Show là một trong số đó. Bộ phim có ý tưởng kịch bản độc đáo và hài hòa giữa các yếu tố giải trí, triết lý và nghệ thuật.

Đúng như cái tên, Truman Show là một chương trình truyền hình thực tế công chiếu 24/7 ở 220 quốc gia với nhân vật chính là Truman Burbank sống trong một trường phim khổng lồ mô phỏng thế giới thực. Tất cả những diễn biến cuộc sống của Truman kể từ khi nằm trong bụng mẹ cho tới khi ra đời, lớn lên đều được ghi hình bằng hệ thống 5000 camera lắp đặt khắp thị trấn và phát sóng toàn cầu. Tất cả mọi người ở đó đều là các diễn viên, trừ Truman là người không biết mình đang nằm trong chương trình truyền hình đó. Mọi thứ được đạo diễn Christof (Ed Harris thủ vai) sắp đặt hoàn hảo tới nỗi khiến Truman nghĩ rằng thế giới anh đang sống là “bình thường.”

“We accept the reality of the world with which we’re presented. It’s as simple as that.” – Christof

Bộ phim kể về quá trình Truman thức tỉnh khỏi thực tại ảo anh đang sống bằng cách quan sát kỹ lưỡng thế giới và nhận ra những kẽ hở. Ý tưởng này cũng tương tự như ý tưởng phim The Matrix hay Inception. Trong Truman Show, sự sắp xếp (kiểm soát) dường như hoàn hảo nên khả năng thức tỉnh của nhân vật chính được xem là không thể xảy ra. Đây chính là yếu tố tạo nên sự gay cấn, kịch tính của bộ phim. Người xem sẽ không thể đoán biết được các nhân vật sẽ hành động như thế nào để thực hiện mục đích của mình.

Nếu để ý ta có thể thấy Truman mang hàm ý True-Man, là người duy nhất sống thật ở trong thế giới đó, còn tất cả những người khác chỉ đều là giả tạo vì họ là diễn viên. Từ đây ta có thể đặt ra một câu hỏi rằng: Sống thật trong thế giới ảo hay sống ảo trong thế giới thật mới là một bi kịch? Và rằng liệu thế giới chúng ta đang sống có phải là “thật” như chúng ta vẫn thường nhìn thấy. Nếu nó cũng chỉ là một thế giới giả lập, một show truyền hình hay một giấc mơ thì ta có sống khác đi không? Vì khi ấy những nỗi sợ hãi cũng là ảo, những gánh nặng ràng buộc cũng không còn ý nghĩa. Ta có dám sống bằng tất cả bản thể của mình, làm những điều mình yêu thích nhất thay vì để truyền thông hay xã hội cuốn đi với những ý tưởng rập khuôn không?

Nhờ 5000 camera khắp thị trấn, nhìn Truman ở mọi góc độ, đạo diễn có thể thao túng những quyết định cuộc của anh. Trong khi đó, Truman chỉ có hai con mắt để nhìn toàn bộ thế giới. Cá nhân tôi thấy điều này như muốn nói rằng con người bị giới hạn bởi chính tầm nhìn của bản thân và bị thao túng, kiểm soát bởi guồng quay hạn hẹp của tư duy, tư tưởng tích lũy từ trong quá khứ. Để nhìn ra được toàn bộ sự thật đòi hỏi người đó phải vứt đi (từ chối) toàn bộ con mắt của mình, đây dường như là một điều bất khả.

 “Nothing you see on this show is fake. It’s merely controlled.” – Marlon

Khi xem phim The Truman Show, khán giả được nhìn ở hai góc độ: Máy quay của show và máy quay của bộ phim thực. Điều này cũng tạo ra hiệu ứng (tôi tạm gọi là) “giật khỏi thực tại.” Đột nhiên trong một khoảnh khắc nào đó, tôi có cảm giác như đang nhìn chính mình xem phim Truman Show. Những gì tôi đang làm như thể một thước phim và có một “tôi” thứ hai đang theo dõi tất cả những chuyện đó. Cảm giác này cũng tương tự như khi xem Inception.

Bộ phim cũng đặt ra một ý tưởng rằng khi ảo tưởng, ảo giác về thực tại kết thúc, liệu một người có rơi vào tuyệt vọng đến chết giống như ông già trong phim Nhà tù Shawshank đã thắt cổ tự tử sau khi ra khỏi tù, trong khi ông ấy đã dành cả đời để sống trong đó? Với Truman, anh đã sống trong trường phim 30 năm, và bỗng đến một ngày nhận ra tất cả những thứ giúp Truman định nghĩa/hình dung về chính bản thân mình – gia đình, nhà cửa, nghề nghiệp, các mối quan hệ, các nỗi sợ hãi, đều là giả tạo. Khi ấy, Truman có thể trả lời đúng được câu hỏi “Tôi là ai?”–a.k.a hay còn gọi là “giác ngộ”–nhưng đồng thời anh cũng phải đối mặt với một sự tuyệt vọng và đau đớn khủng khiếp. Chưa kể trước đó, Truman còn phải trải qua cảm giác kinh hoàng/hoảng loạn nghĩ mình là một người điên khùng, mất trí khi anh bắt đầu nhìn thực tại bằng một con mắt khác. Tất cả là cái giá phải trả cho sự thức tỉnh. Xem xong phim, có thể chúng ta không muốn thức tỉnh như chúng ta tưởng đâu! Như Terence McKenna nói, “Cái giá để là một người tỉnh trí trong xã hội này là cảm giác lạc lõng không ít thì nhiều.”

“If his was more than just a vague ambition, if he [Truman] was absolutely determined to discover the truth, there’s no way we could prevent him.” – Christof

Sự nhận biết thực tại của Truman đến nhờ vào việc anh nâng cao sự quan sát và chú ý đến những thứ nhỏ nhặt xung quanh. Điều này cũng muốn nói rằng khi ý thức càng tăng thì một người càng có khả năng đi ra khỏi những ràng buộc ảo tưởng và trở về gần gũi hơn với bản chất thực của con người mình. Nó cũng có thể muốn nhắn nhủ rằng cuộc sống thường ngày đang bị chính chúng ta xem thường và phớt lờ bởi những bộn bề, lo âu. Khi không hoàn toàn hiện diện với hiện tại, ta cũng chẳng khác nào kẻ ngủ mơ vậy.

Truman Burbank: Was nothing real?
Christof: You were real… that’s what make you so good to watch.

Trong phim, Truman có được ý thức đó là nhờ sự cảnh báo của người phụ nữ anh yêu mang tên Sylvia. Cô đại diện cho trực giác, trái tim, tình yêu. Bằng việc lắng nghe tiếng nói của trái tim, một người có thể chạm tay tới được sự thật. Tôi rất ấn tượng với chi tiết đằng sau khung ảnh vợ “giả” của Truman, anh giấu tấm ảnh của Sylvia được cắt ghép từ rất nhiều mảnh gương mặt của những người phụ nữ khác nhau trên tạp chí. Điều này như hàm ý về tính đa chiều, phi tuyến tính của sự thật, đồng thời cũng muốn nói về sự bí ẩn của trực giác nằm đằng sau tấm màn của thế giới ảo.

Khi nhắc đến phim The Truman Show, người ta sẽ nhớ ngay đến câu nói kinh điển của Truman Burbank: “In case I don’t see ya, good afternoon, good evening, and good night!” cùng với một câu nói khác cũng mang hàm ý mỉa mai và giễu cợt hoàn cảnh “Somebody help me, I’m being spontaneous!” Jim Carrey như thể được sinh ra để vào vai Truman vậy. Sự hài hước mang vẻ điên khùng, nhí nhố của Truman như một đòn bẩy giúp anh không rơi vào tính bi kịch trong cảm xúc khi thế giới sụp đổ, để từ đó Truman đón nhận sự thật một cách dễ dàng, bình yên nhất.

Bên cạnh nội dung về sự thức tỉnh, The Truman Show cũng đề cập đến sức mạnh quyền lực của truyền thông, của đồng tiền trong việc chi phối đám đông – những người quan tâm đến sự tiện lợi và giải trí hơn tất cả. Ngoài ra, bộ phim cũng đặt ra một câu hỏi về mối quan hệ giữa sự sáng tạo nghệ thuật và vấn đề đạo đức, nhân tính.
Có thể nói, The Truman Show là một phim mang lại rất nhiều cung bậc cảm xúc. Âm nhạc được chọn lọc kỹ lưỡng và rất ăn khớp với diễn biến phim. Nó là sự pha trộn giữa thanh âm của sự bồn chồn, âu lo, run rẩy, hoang mang khi ở trong những nghi vấn về thực tại với sự kinh ngạc, sung sướng khi phát hiện ra được tia sáng sự thật huy hoàng.

Đây là một bộ phim tôi rất yêu thích và đã xem lại không ít lần. Nó không quá cao siêu, phức tạp trong lời thoại và diễn biến nhưng vẫn thể hiện được những triết lý thâm sâu, những triết lý được nói đến trong tôn giáo. Chính sự dí dỏm giản dị của nhân vật chính và sự sáng tạo trong ý tưởng kịch bản là thứ chiếm được cảm tình của tôi nhiều nhất. 9.5/10 là điểm dành cho The Truman Show.

Christof: I know you better than you know yourself.
Truman Burbank: You never had a camera in my head.

Tác giả: Vũ Thanh Hòa

Ảnh minh họa: Sadie Pices

📌 Mời Triết Học Đường Phố và các tác giả một ly cafe ➡️ http://bit.ly/donateTHDP

📌 Tham gia viết bài cùng Triết Học Đường Phố, bài viết nổi bật sẽ có nhuận bút/tip. ➡️http://bit.ly/2KTJCN2

Facebook Comments

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of