Tư duy tiểu nông và nền văn hóa xe máy

Featured Image: Sylvain Marcelle

 

Thời trung học cơ sở tôi vẫn được dạy rằng Việt Nam là một đất nước nông nghiệp có nền văn minh lúa nước với 90% dân số làm nông nghiệp, còn bây giờ, tôi xin mượn cách diễn tả trên để nói rằng Việt Nam có nền văn hóa xe máy vì trên 90% dân số Việt Nam chắc hẳn đều đi xe máy hoặc chí ít thì cũng sở hữu một cái xe máy. Xe máy hiện diện trên tất cả ngóc ngách của đất nước này, từ chốn thành thị đến vùng nông thôn, từ miền núi tới miền xuôi, ở các đô thị xầm uất nhất cho tới các buôn làng xa xôi hẻo lảnh. Sự hiện diện của xe máy phổ biến tới mức nếu coi nó là một nét văn hóa thì cũng khó có thể phủ nhận.

Vậy tại sao văn hóa xe máy và tư duy tiểu nông lại được xếp cạnh nhau?

Xe máy là một trong những “chiếc neo” đang kéo cả một đất nước Việt Nam đi chậm lại bởi vì nó khiến cho con người ta có lối suy nghĩ và hành động tiểu nông và gián tiếp gây ra hậu quả cho toàn bộ lĩnh vực kinh tế và xã hội.

Thứ nhất, xe máy là thủ phạm của tư duy làm ăn manh mún. Xe máy rất tiện, bạn có thể đỗ mọi nơi, dừng mọi lúc, bất kể không gian như thế nào. Bạn có thể dừng ngay giữa ngã tư để mua một vài cân hoa quả, dừng ngay đầu ngõ để mua cân thịt, mớ rau và thế là một cái chợ cóc hình thành nên với chất lượng an toàn thực phẩm không thể kiểm soát được. Nếu mọi người đi ô tô, chúng ta sẽ không thể tùy tiện mua ở bất kỳ đâu, phải vào siêu thị, đó là nơi con người làm việc một cách chuyên nghiệp từ tất cả các khâu từ cái bãi đỗ xe, bán hàng, marketing rồi đến chăm sóc khách hàng.

Cái giá phải trả cho sự bất tiện là sự văn minh trong cách đối xử giữa người với người chứ không phải cảnh chửi bới nhau chì vì cân sai, cân lệch, làm ăn chộp giật và tư tưởng kinh doanh tiểu nông như dân gian vẫn gọi “cái lũ đầu đường xó chợ”. Xe máy ảnh hưởng đến thói quen sống và hành động của chúng ta từ những cái nhỏ nhất.

Thứ hai, xe máy là thủ phạm của việc quy hoạch thiếu tầm nhìn. Chẳng có gì sai khi tôi cho rằng xây dựng ở Việt Nam hiện nay là nội nồi lẩu be bét với đủ các thể loại kiến trúc, những con ngõ nhỏ và sâu tới mức không thấy ánh sáng mặt trời mà giá bán thì trên cũng trên “trời” luôn. Thủ phạm chẳng phải ai khác, đó chính là xe máy, sở dĩ bạn có thể sẵn sàng bỏ cả đống tiền ra để mua một ngôi nhà trong nội đô thành phố bởi vì nó gần, tiện đi lại, điều đó bắt nguồn từ việc bạn chẳng có ô tô. Nếu bạn có ô tô, một ngôi nhà ven đô thành phố cách 15km vào trung tâm, tôi nghĩ cũng chẳng hề hấn gì, nhưng bởi vì mọi người đều đi xe máy, nên giá nhà nội đô thì vẫn cứ cắt cổ mà môi trường sống thì như thế đó, thật là tồi tệ.

Tôi cũng đã tự hỏi tại sao các nhà làm quy hoạch không thể vẽ ra những con đường to hơn, với tám hay mười làn xe như Mỹ, EU, Trung Quốc, mà ở Thái lan, Singapore cũng như vậy rồi, Việt Nam rồi 10 năm nữa cũng thế thôi, những con đường đó sẽ bị phủ kín bởi các khu dân cư, rồi tắc đường ở đó sẽ diễn ra, không lẽ chúng ta lại làm lại chúng, mở rộng lòng đường lẫn vỉa hè với giá cắt cổ như đường Kim Liên ở Hà Nội. Tôi nghĩ về câu trả lời thì thấy rằng thì ra là họ (những người làm quy hoạch) cũng đi xe máy, và họ thấy rằng nếu họ làm con đường 4 làn xe thì chẳng ảnh hưởng gì cả, họ đi xe máy, mọi người cũng đi xe máy, và họ chẳng thấy có sự tắc đường nào xảy ra cả ở thì hiện tại.

Không chỉ là những con đường, mỗi khi xem những bộ phim của Mỹ, tôi rất thích thú với những hình ảnh trong các khu cống ngầm, từ cách đây hàng trăm năm trước, ngoài hệ thống cống ngầm thoát nước, người Mỹ đã có những hệ thống cống ngầm phục vụ tàu điện, mạng lưới điện, đường dây thông tin rất lớn, lớn đến nỗi cả ô tô cũng đi ở bên trong được. Còn ở Việt Nam, khi dự án hạ ngầm đường dây điện, viễn thông, cáp mạng được thực hiện, nhìn cảnh người ta chôn những cái ống bé bằng bắp chân để chạy dây cáp, tôi tự hỏi, liệu sẽ được bao lâu rồi sẽ lại bị đào lên. Tại sao không phải là một cái ống cống rất to, để 100 năm sau con cháu chúng ta nó vẫn có thể đi dây ở bên trong và phải khen rằng “cơ sở ông cha làm thật là nồi đồng cối đá”.

Nếu một xã hội có nhiều xe hơi hơn, chúng ta có thể sẵn sàng di chuyển ra vùng ven đô thành phố, xu thế này khiến cho mật độ dân cư nội đô giảm dần một khi mọi người có nhiều sự lựa chọn hơn về nhà cửa thay vì cố gắng tìm một vị trí trung tâm như trước kia, mặt bằng bất động sản đồng đều hơn, giá nhà khu trung tâm giảm xuống, chúng ta sẽ có cơ hội quy hoạch lại khu vực trung tâm với những tòa nhà cao tầng mọc lên đủ sức chứa cho hàng nghìn hộ dân mà hoàn toàn hơn hẳn thẩm mỹ. Chắc chắn rằng chỉ cần hai tòa cao ốc với năm mươi tầng có thể đủ sức chứa được hai phường ở Hà Nội hoặc Hồ Chí Minh, trong khi phần đất còn lại đủ để xây bãi đỗ xe và công viên cho tất cả mọi người. Nhưng chiếc xe máy không cho phép chúng ta làm điều đó, chúng khiến tất cả mọi người co cụm lại ở một vị trí, chất lượng sống giảm xuống rất nhiều về cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Thứ ba, xe máy là kẻ thù của một nền văn hóa văn minh. Ở thành phố văn minh, những quý ông diện những bộ suit, những cô thiếu nữ khoác lên mình bộ váy chốn công sở, đi chơi thì có quần sooc, áo phông ngắn tay và rất nhiều phong cách thời trang khác nhau thể hiện gu thẩm mỹ của dân cư bản địa. Còn ở Việt Nam ư, ra đường chị em phải quấn quanh mình một đống giẻ bùng nhùng chống nắng, các anh con trai thì đầm đìa mồ hôi trong cái nắng 40 độ, mọi người chỉ còn cách cố phăng phăng bay tới đích họ cần đến, còn đâu thời gian đâu mà suy nghĩ về thời trang, tranh ảnh, nghệ thuật đường phố chắc hẳn cũng chẳng có đất diễn ở cái xứ xở này.

Xe máy đã giết chết thời trang và nghệ thuật ở Việt Nam. Nhờ có xe máy, hàng nhìn con người trẻ mới có thể tụ tập được ở Nhà Thờ Lớn, Ngã Ba, Ngã Tư thi nhau buôn chuyện, thuật ngữ trà chanh chém gió được ra đời. Bạn biết đấy, những cái gì được ví với gió sẽ hời hợt và không có độ sâu, những câu chuyện xung quanh cốc trà chanh thì cũng như vậy. Nếu các bạn đi ô tô, sẽ không còn chốn cho những nơi vỉa hè như vậy, việc đi ô tô khiến các bạn tìm đến những chốn khác, nơi các bạn biết, vang trắng phải đi với đồ ăn như thế nào còn vang đỏ thì cách dùng làm sao. Chắc chắn, tất cả mọi người sẽ trở lên tinh tế và lịch thiệp hơn trong cách giao tiếp với mọi người, chúng ta sẽ có quyền diện những bộ cánh chúng ta muốn mà không lo bị đen, không lo bị bụi bẩn và trông không giống mấy mớ giẻ bùng nhùng và xấu xí.

Đến đây, tôi xin làm một phép so sánh nhỏ mà ai cũng biết, một chiếc xe Toyota Yaris ở Thái Lan có giá bán khoảng 300 triệu, còn một chiếc xe SH ở Việt Nam có giá xấp xỉ 100 triệu, thử so sánh tất cả các chi phí nguyên vật liệu đầu vào, công nghệ sản xuất, chi phí marketing, quảng cáo hình ảnh sản phẩm, tôi dám chắc rằng, giá thành sản xuất chiếc SH không có cửa để so sánh với chiếc ô tô kia, và rằng sản xuất xe máy ở Việt Nam lợi nhuận như thế nào. Và tôi tin tưởng rằng nếu giá thành xe ở Việt Nam rẻ như ở Thái, chứ đừng nói tới Mỹ, thì thu nhập hằng năm là 5.000 hoàn toàn có thể sở hữu và nuôi được một chiếc xe hơi.

Ô tô có lẽ không phải là thứ có thể giúp mọi người thể hiện đẳng cấp, nhưng nó giúp bạn chống lại được với cái thời tiết khó chịu ở chốn này và tập trung im lặng trong xe suy nghĩ về những ước mơ hay cảm nhận cái đẹp, thay vì phóng như bay ngoài đường và sàng dựng xe ném một chàng tiếng nóng nếu người khác va vào xe bạn (trời nắng nên nóng trong người mà).

Nếu ai đó còn bối rối về việc cơ sở hạ tầng của Việt Nam có cho phép việc có quá nhiều ô tô như vậy không thì tôi xin nói rằng, đó là bài toán về quả trứng và con gà. Bạn không thể cứ đợi cái này có rồi cái kia mới có được, sẽ chẳng bao giờ có những con đường 12-16 làn xe chạy đâu khi những nhà làm quy hoạch vẫn tư duy xe máy, chừng nào hằng ngày người ta đi làm bằng ô tô, thấy cảnh tắc đường hằng ngày, thì ngày đó đến văn phòng người ta mới chịu tư duy phương án khắc phục, còn bây giờ, tắc đường là việc của cảnh sát giao thông, trì trệ văn hóa ư, tôi không quan tâm đó là việc của bên văn hóa, cho đến khi nào bạn đi xe hơi, tự khắc bạn sẽ hướng đến những giá trị chân-thiện-mỹ. Và nếu còn có xe máy, thì văn hóa Việt Nam và tư tưởng tiểu nông trong kinh doanh chợ cóc, chợ tạm là một câu chuyện dài.

 

Patrick

Comments

232 comments on “Tư duy tiểu nông và nền văn hóa xe máy”
  1. KimHoa says:

    Es wäre besser, wenn die Regierung von Vietnam ein U-Bahn
    System bauen würde

  2. KimHoa says:

    Tác giả có phải là người ĐỨC không nhỉ?

  3. Bùi Duy Khanh says:

    xin lỗi thánh, em nghĩ thánh sinh ra trong gia đình giàu có, được ăn học đàng hoàng, trong cái thế giới của thánh nó toàn màu hồng, giống như các đạo diễn trẻ của VN bây giờ coi phim họ chả thấy chỗ nào nghèo cả, toàn đi xe hơi ăn nhà hàng dù chả thấy đi làm gì ra tiền cả, giả tạo hết sức, thánh nói sv ra trường làm việc 7,8 tr một tháng, thánh đang mơ hả, nhiều sv mới ra trường bây giờ phải cày cuốc thêm với mức lương 3,4 tr mà còn không đủ sống đơn cử là mấy đứa bạn em nè, còn về xe hơi, thánh nghĩ với dân số hơn 90 triệu và thuế nhập khẩu 300%, tính sơ sơ cho khoảng 1/5 dân số có xe hơi thôi thì phải mua thêm bao nhiêu chiếc và tốn bao nhiêu tiền, và với nền kinh tế như vầy thì phải vay thêm bao nhiêu tiền để mua xe và xây dựng cơ sở hạ tầng, đường xá cho xe hơi? và mất bao nhiêu năm để trả nợ cho cái sang chảnh không đáng có đó, rồi nhà nước phải đặt thêm bao nhiêu loại thuế, tăng giá xăng thêm bao nhiêu, thu thêm bao nhiêu loại phí cầu đường để giải quyết nợ đó?? còn về cái quả trứng và con gà của thánh thì em xin chịu, để được con gà mà phải để những người lao động phổ thông trở nên nghèo khổ, phục vụ cho số ít người giàu có thì em nghĩ nhà nước mình không chịu đâu, mình đang sống ở xh chủ nghĩa thánh à, tuy nó phát triển chậm nhưng được cái hỗ trợ người dân chứ không phải bốc lột ngấm ngầm như mấy nước phương Tây

  4. Bùi Duy Khanh says:

    xin lỗi thánh, em nghĩ thánh sinh ra trong gia đình giàu có, được ăn học đàng hoàng, trong cái thế giới của thánh nó toàn màu hồng, giống như các đạo diễn trẻ của VN bây giờ coi phim họ chả thấy chỗ nào nghèo cả, toàn đi xe hơi ăn nhà hàng dù chả thấy đi làm gì ra tiền cả, giả tạo hết sức, thánh nói sv ra trường làm việc 7,8 tr một tháng, thánh đang mơ hả, nhiều sv mới ra trường bây giờ phải cày cuốc thêm với mức lương 3,4 tr mà còn không đủ sống đơn cử là mấy đứa bạn em nè, còn về xe hơi, thánh nghĩ với dân số hơn 90 triệu và thuế nhập khẩu 300%, tính sơ sơ cho khoảng 1/5 dân số có xe hơi thôi thì phải mua thêm bao nhiêu chiếc và tốn bao nhiêu tiền, và với nền kinh tế như vầy thì phải vay thêm bao nhiêu tiền để mua xe và xây dựng cơ sở hạ tầng, đường xá cho xe hơi? và mất bao nhiêu năm để trả nợ cho cái sang chảnh không đáng có đó, rồi nhà nước phải đặt thêm bao nhiêu loại thuế, tăng giá xăng thêm bao nhiêu, thu thêm bao nhiêu loại phí cầu đường để giải quyết nợ đó?? còn về cái quả trứng và con gà của thánh thì em xin chịu, để được con gà mà phải để những người lao động phổ thông trở nên nghèo khổ, phục vụ cho số ít người giàu có thì em nghĩ nhà nước mình không chịu đâu, mình đang sống ở xh chủ nghĩa thánh à, tuy nó phát triển chậm nhưng được cái hỗ trợ người dân chứ không phải bốc lột ngấm ngầm như mấy nước phương Tây

  5. datcicuc@hotmail.com says:

    tôi muốn nói 1 điều vs tác giả là đất nước thụt hậu 1 phần vì có người viết báo như ông.
    chỉ 1 câu ông ngu có đào tạo hay bẩm sinh thế

  6. datcicuc@hotmail.com says:

    tôi muốn nói 1 điều vs tác giả là đất nước thụt hậu 1 phần vì có người viết báo như ông.
    chỉ 1 câu ông ngu có đào tạo hay bẩm sinh thế

  7. Hoàng Văn Nam says:

    Nhìn cái đường Nguyễn Khanh Toàn – HN chiều về đường bưởi h cao điểm, xe máy k thấy đâu, ô tô chiếm làm 4 làn kéo dài gần 1km mới thấy, cấm xe máy để dân tình mua ô tô đi thì hậu quả tắc đường sẽ lớn đến mức nào, lúc đấy thì ngồi trên xe bus chắc đến 10h đêm mới về đến nhà

  8. Hoàng Văn Nam says:

    Nhìn cái đường Nguyễn Khanh Toàn – HN chiều về đường bưởi h cao điểm, xe máy k thấy đâu, ô tô chiếm làm 4 làn kéo dài gần 1km mới thấy, cấm xe máy để dân tình mua ô tô đi thì hậu quả tắc đường sẽ lớn đến mức nào, lúc đấy thì ngồi trên xe bus chắc đến 10h đêm mới về đến nhà

  9. Nam says:

    Mình ủng hộ tư tưởng này đã nghe phân tích qua trước đây khá khá lâu rồi. Thực ra về vấn đề có oto giá rẻ thì là điều khá đơn giản khi bạn mua xe cũ. Người giàu thì mua xe mới qua sử dụng 1 vài năm rồi bán lại cho người ít tiền hơn giá oto sẽ giảm. Việc này cứ lặp đi lặp lại 1 thời gian là giá xe rẻ bèo và đương nhiên tuổi đời 1 chiếc oto cũng cao hơn 1 chiếc xe máy

  10. Nam says:

    Mình ủng hộ tư tưởng này đã nghe phân tích qua trước đây khá khá lâu rồi. Thực ra về vấn đề có oto giá rẻ thì là điều khá đơn giản khi bạn mua xe cũ. Người giàu thì mua xe mới qua sử dụng 1 vài năm rồi bán lại cho người ít tiền hơn giá oto sẽ giảm. Việc này cứ lặp đi lặp lại 1 thời gian là giá xe rẻ bèo và đương nhiên tuổi đời 1 chiếc oto cũng cao hơn 1 chiếc xe máy

  11. Dark Lilith says:

    Thuế nhà nước của chúng ta rất cao, đánh trên xe hơi là cũng phải 300%
    Và hầu như cái nào được cho là đồ mới đều đánh thuế cao cả
    Mình sống bao nhiêu năm nay cảm giác có khi nghĩ thấy nhà nước họ ko muốn người dân được hưởng những công nghệ cao cấp, thành phẩm của các xã hội tân tiến.
    Vấn đề đều nằm ở thuế nhà nước cả thui

  12. Dark Lilith says:

    Thuế nhà nước của chúng ta rất cao, đánh trên xe hơi là cũng phải 300%
    Và hầu như cái nào được cho là đồ mới đều đánh thuế cao cả
    Mình sống bao nhiêu năm nay cảm giác có khi nghĩ thấy nhà nước họ ko muốn người dân được hưởng những công nghệ cao cấp, thành phẩm của các xã hội tân tiến.
    Vấn đề đều nằm ở thuế nhà nước cả thui

  13. Heehee says:

    bước đầu tiên thì nhà nước nên đầu tư vào phương tiện công cộng thay cho cái sân bay Thành Long. Chủ yếu dân mình ko có khái niệm dùng phuơng tiện công cộng là vì dịch vụ quá tồi, phải có cái đi lại thì mọi ng mới bớt dùng xe máy chứ. Rồi thì nhập xe ô tô 2 chỗ, bé như thế đi cũng ko tốn xăng mà giá mua thì cũng bằng xe máy. Lâu lâu thì dịch vụ buôn bán ô tô cũng phát triển hơn, có xe cũ, lúc đấy những ng có thu nhập thấp cũng có thể sở hữu ô tô.

  14. Heehee says:

    bước đầu tiên thì nhà nước nên đầu tư vào phương tiện công cộng thay cho cái sân bay Thành Long. Chủ yếu dân mình ko có khái niệm dùng phuơng tiện công cộng là vì dịch vụ quá tồi, phải có cái đi lại thì mọi ng mới bớt dùng xe máy chứ. Rồi thì nhập xe ô tô 2 chỗ, bé như thế đi cũng ko tốn xăng mà giá mua thì cũng bằng xe máy. Lâu lâu thì dịch vụ buôn bán ô tô cũng phát triển hơn, có xe cũ, lúc đấy những ng có thu nhập thấp cũng có thể sở hữu ô tô.

  15. Loan Chu says:

    Xe máy chẳng tốt đẹp gì nhưng vẫn tử tế chán so với ô tô bạn ạ. Theo như mình biết ô tô là một trong những nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu toàn cầu đó bạn. Bạn cũng đừng sùng bái mấy cái nền văn minh ô tô quá đáng! Mới nhìn thì hào nhoáng thật nhưng nhìn sâu vào bên trong chả tử tế tốt đẹp gì đâu! Kiểu như một ông nhà giàu diện bảnh mà trong đầu lúc nào cũng đầy mưu mô lừa đảo ăn cướp ý bạn!!! FU!!!

  16. Loan Chu says:

    Xe máy chẳng tốt đẹp gì nhưng vẫn tử tế chán so với ô tô bạn ạ. Theo như mình biết ô tô là một trong những nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu toàn cầu đó bạn. Bạn cũng đừng sùng bái mấy cái nền văn minh ô tô quá đáng! Mới nhìn thì hào nhoáng thật nhưng nhìn sâu vào bên trong chả tử tế tốt đẹp gì đâu! Kiểu như một ông nhà giàu diện bảnh mà trong đầu lúc nào cũng đầy mưu mô lừa đảo ăn cướp ý bạn!!! FU!!!

  17. Khuong Nguyen says:

    Mới đọc cũng thấy bài viết không hợp lý , hình như b này không sống ở VN thì phải. Bây giờ cả nước phải nên hạn chế xe hơi ở các đô thị lớn và các vùng xung quanh thì mới giảm thiểu được tắc đường. Giải pháp tốt nhất là phát triển cơ sở hạ tầng giao thông công cộng ở nội thành và quy hoạch phát triển các khu công nghiệp và các khu đô thị, nhà ở ở các vùng ngoại thành, các vùng nông thôn…

  18. Khuong Nguyen says:

    Mới đọc cũng thấy bài viết không hợp lý , hình như b này không sống ở VN thì phải. Bây giờ cả nước phải nên hạn chế xe hơi ở các đô thị lớn và các vùng xung quanh thì mới giảm thiểu được tắc đường. Giải pháp tốt nhất là phát triển cơ sở hạ tầng giao thông công cộng ở nội thành và quy hoạch phát triển các khu công nghiệp và các khu đô thị, nhà ở ở các vùng ngoại thành, các vùng nông thôn…

Bình luận