Đừng sống bằng sự dối trá

Featured Image: mjkghk 

 

Sau đây là toàn văn của bài tiểu luận của Alexander Solzhenitsyn “Đừng sống bằng dối trá” có lẽ là cái cuối cùng ông viết trên đất quê hương mình – trước khi Liên Xô sụp đổ – đã và lưu hành trong giới trí thức của Moscow tại thời điểm đó. Bài tiểu luận ghi ngày 12 Tháng Hai, cái ngày mà mật vụ đột nhập vào căn hộ để bắt ông. Ngày hôm sau, ông bị lưu đày sang Tây Đức.

Đã có thời thậm chí rỉ tai nhau chúng ta cũng không dám! Bây giờ thì chúng ta viết và đọc sách báo chui, và thỉnh thoảng có tới Viện Khoa Học hút thuốc gặp nhau thì cũng thành thật mà phàn nàn với nhau rằng: Chúng đang giở trò gì đây? Chúng còn xỏ mũi ta tới đâu nữa? Quê hương vừa nghèo vừa điêu tàn mà chúng cứ huyênh hoang khoe nhau những thành tựu trên vũ trụ. Chúng ôm mấy cái chế độ cai trị lạc hậu và dã man, rồi thổi cho lửa nội chiến bùng lên. Chúng rút ruột để nuôi Mao Trạch Đông một cách vô tội vạ – rồi tống cổ chúng ta ra chiến trường đánh nhau với hắn, mà chúng ta phải đi. Trốn sao cho thoát? Chúng thích đưa ai ra tòa thì đưa, chúng nhốt người tỉnh táo vào nhà thương điên – chúng nó luôn giở những trò đó, còn chúng ta thì bất lực.

Mọi thứ sắp rớt xuống đáy cùng. Tinh thần chúng ta đã chết hết, còn thân xác chúng ta và cả con cái chúng ta nữa, cũng sắp bị ném vào lửa cháy rụi. Thế mà chúng ta vẫn bình chân như vại, cứ nhếch mép cười một cách tiểu nhân, và lưỡi không bị ngọng mà vẫn lúng búng trong miệng. Nhưng chúng ta biết làm gì mà ngăn nó cho được? Hay là chúng ta không đủ sức?

Chúng ta bị tước đoạt nhân tính một cách tàn bạo tới mức chỉ vì miếng cơm manh áo qua ngày thôi mà chúng ta sẵn sàng vứt bỏ mọi nguyên tắc và linh hồn của mình, mọi nỗ lực của tiền nhân và mọi cơ hội của hậu thế – miễn sao đừng đụng tới sự tồn tại mong manh của mình là được. Chúng ta không có khí phách, không có tự trọng, không có nhiệt tình. Vũ khí hạch tâm, thế chiến thứ ba chúng ta không sợ. Chúng ta đã nấp kĩ trong hang rồi. Chúng ta chỉ sợ làm người công dân có dũng khí.

Chúng ta chỉ sợ tụt lại phía sau đàn và phải bước đi một mình và đột nhiên thấy mình không có bánh mì ăn, không có lò sưởi ấm và không có một đăng ký hộ khẩu Moscow. Chúng ta đã được tuyên truyền trong các khóa học chính trị, và theo cùng một cách giống hệt nhau, đã được bồi dưỡng các ý tưởng sống yên thân, và mọi thứ sẽ tốt đẹp trong phần còn lại của cuộc đời. Bạn không thể thoát khỏi môi trường và điều kiện xã hội. Cuộc sống hàng ngày định hình ý thức. Cái đó có liên quan gì với chúng ta? Chúng ta có thể làm gì với nó?

Được chứ, được tất cả là đàng khác. Nhưng chúng ta dối lòng mình để an thân. Đừng trách bọn chúng, có trách thì trách chúng ta đi. Có người vặn hỏi: Thì ông muốn nghĩ gì mà chẳng được. Chúng đã dém miệng chúng ta. Có ai chịu nghe chúng ta, có ai thèm đoái hoài chúng ta. Làm sao mà bắt chúng nghe chúng ta nói được? Không thể nào thay đổi được não trạng của chúng.

Tất nhiên là có thể đầu phiếu để loại bọn chúng, nhưng mà đất nước này làm gì có tuyển cử. Ở phương Tây người ta có bãi công và biểu tình phản đối, còn chúng ta thì bị đàn áp thẳng tay, có những cảnh mới nghĩ tới đã thấy rùng mình: Ai dám thình lình bỏ việc mà xuống đường? Song le, những con đường chết chóc mà dân tộc Nga đã mò mẫm trong đau khổ suốt thế kỉ qua không phải dành cho chúng ta, mà quả thật chúng ta không cần đi lại những con đường như vậy.

Bây giờ cái rìu đã làm xong việc, hạt giống gieo xuống đã nảy mầm, chúng ta có thể thấy là những kẻ còn trẻ tuổi mà cuồng vọng, cho là có thể dùng khủng bố, cách mạng đẫm máu và nội chiến để mang lại bình đẳng và hạnh phúc cho đất nước chúng ta, chính họ là những kẻ lạc lối. Thế đủ rồi, xin cảm ơn các vị giác ngộ cách mạng tiên phong! Bây giờ chúng ta mới biết phương pháp xú uế tất sinh kết quả xú uế. Hãy để cho tay của chú
Cái vòng trói buộc này đã đóng chặt rồi sao? Không còn lối thoát? Và chúng ta chỉ còn một đường duy nhất thôi, là khoanh tay đợi? Đợi cho tới khi có biến? Chừng nào mỗi ngày chúng ta đều thừa nhận, ca ngợi, và nuôi dưỡng – chứ không tự mình chém phăng đi một điều không ai không thấy, là sự dối trá – thì đừng mong có chuyện gì xảy ra.

Bạo động len lỏi vào cuộc sống an bình, cái mặt nó toát ra vẻ ngạo mạn, y như đang khoác một ngọn cờ và hô to: “Bạo động đây. Tránh ra, nhường đường cho tao, không tao nghiến nát tụi bay.” Nhưng mà bạo động mau già. Rồi nó mất hết tự tín, và để giữ cho cái mặt ra vẻ khả kính nó rước thằng dối tra về làm đồng minh – vì không phải ngày nào nó cũng thò bàn tay thô bạo của nó ra được, mà thò ra được cũng bất tất chụp hết mọi người. Nó chỉ cần chúng ta ngoan ngoãn phục tùng dối trá và hàng ngày thực hành dối trá – đây chính là yếu huyệt của mọi sự trung thành. Cái chìa khóa đơn giản nhất và dễ làm nhất mở ra cánh cửa tự do, tự do mà bấy lâu nay chúng ta lãng quên, là: Mỗi người cùng tẩy chay dối trá. Mặc dù dối trá che giấu tất cả, mặc dù dối trá phủ lấy tất cả, nhưng tôi tuyệt không nhúng tay.

Làm vậy tức là mở một lối thoát ra khỏi cái vòng luẩn quẩn hoang tưởng do chúng ta khoanh tay đứng nhìn mà ra. Cách đó vừa dễ làm nhất vừa tiêu diệt dối trá mau nhất. Vì rũ bỏ dối trá, tức là cắt đứt đường sống của nó. Dối trá giống như bệnh dịch, chỉ có thể sống bám vào một sinh vật.
Chúng ta không cần phải ám thị mình. Chúng ta chưa đủ già dặn để tiến vào các quảng trường mà gào lên sự thật hay biểu hiện tư tưởng của mình. Chưa tới lúc phải làm thế. Nguy hiểm nữa. Chỉ cần điều gì mình không nghĩ thì chúng ta từ chối đừng nói là được.

Đó là con đường của chúng ta, con đường dễ nhất ai cũng làm được, con đường đã chiếu cố sự hèn nhát thâm căn cố đế của chúng ta. Nó dễ hơn phương pháp công dân bất phục tùng của Gandhi xiển dương – dễ tới mức viết những lời này còn nguy hiểm hơn.

Con đường của chúng ta là tránh xa chỗ thối nát. Nếu chúng ta đừng ghép đống xương tàn và lớp vảy khô của ý thức hệ lại với nhau, nếu chúng ta đừng mất công vá lại mớ giẻ rách, thì chúng ta sẽ ngạc nhiên thấy là sự dối trá sẽ hóa ra bất lực và tiêu ma nhanh chóng. Lúc đó, cái gì cần lột trần mới thực phơi ra trước cả và thiên hạ.

Vì thế, dù có dè dặt, mỗi chúng ta hãy lựa cho mình: hoặc là, cam tâm làm nô lệ cho hư ngụy – tất nhiên chúng ta nuôi dưỡng con cái mình trong tinh thần dối trá không phải vì đó là bản tính của chúng ta, mà chẳng qua là để kiếm ăn nuôi gia đình – hoặc là rũ sạch mọi sự dối trá làm một người lương thiện xứng đáng được con cái và người đồng thời kính trọng.

Con đường của chúng ta là không tự nguyện ủng hộ bất kì sự dối trá nào. Khi chúng ta đã biết bản chất của hư ngụy ở đâu, thì chúng ta mỗi người sẽ biết cách nhìn ra đâu là dối, đâu là thật.

Và từ đó trở đi chúng ta sẽ:

  • Bằng mọi cách không viết, kí, hay in một lời nào chúng ta cho là bóp méo sự thật;
  • Không nói những lời như thế, dù là nói chuyện riêng hay nói trước đông người, tự ý mình hay theo ý người khác, dù làm công tác cỗ vũ, dạy học, giáo dục hay đóng trò trên sân khấu;
  • Không mô tả, cổ vũ, hay truyền đi một ý tưởng nào chúng ta thấy rõ ràng là sai hay bóp méo sự thật, dù bằng hội hoạ, điêu khắc, nhiếp ảnh, khoa học kỹ thuật hay âm nhạc;
  • Không trích lời người khác nói hoặc viết mà không đặt lời trích vào ngữ cảnh, để lấy lòng ai đó, hay để lót đường cho mình, hay để thành công trong công việc nếu mình không hoàn toàn đồng ý với ý tưởng trích dẫn, hoặc nếu ý trích dẫn đó không phản ánh chân thực bản chất vấn đề;
  • Không để cho mình bị ép phải dự những cuộc biểu dương hay hội họp nào trái với sở thích hay ý nguyện mình, không cầm hoặc giương lên những tiêu ngữ hay biểu ngữ nào mình không hoàn toàn chấp nhận;
  • Không giơ tay biểu đồng tình cho một đề xuất mà ta không thành thật tán đồng, không bầu cho người mình cho không xứng đáng hay đáng ngờ về tài năng, dù bầu công khai hay bí mật;
  • Không để cho mình bị lôi tới những cuộc họp mà mình đoán người ta sẽ bức mình thảo luận hoặc bóp méo một vấn đề;
  • Lập tức bước ra khỏi những cuộc họp, hội nghị, thuyết trình, biểu diễn, chiếu phim nếu nghe thấy diễn giả nói láo, rêu rao những rác rưởi ý thức hệ, hoặc những lời tuyên truyền lố bịch;
  • Không đóng góp hoặc mua những báo chí bóp méo thông tin hoặc giấu giếm những sự thật hiển nhiên.
  •  Tất nhiên là chúng ta chưa liệt kê hết mọi biến thái hư ngụy cần phải liệt kê. Nhưng người nào thanh luyện mình sẽ nhờ lương tâm trong sạch mà phân biệt được chân ngụy.

Những người chọn con đường này ban đầu cuộc sống sẽ rất thay đổi. Có người bị mất việc. Những người trẻ muốn sống chân thật, thì những việc như thế này sẽ làm cho đời thanh xuân của họ ra phức tạp, vì khóa học bắt buộc nào cũng nhét toàn dối trá, không thể không chọn lọc.

Nhưng không có lối đi nào dễ dãi hơn cho người muốn làm người lương thiện. Ngày nào chúng ta cũng có người phải đối diện ít nhất là một trong những tình huống trên, cho dù là trong những ngành khoa học kĩ thuật vô thưởng vô phạt dễ tìm được chỗ nương náu nhất. Hoặc là chân thật, hoặc là hư ngụy: một đường đi tới tự do tinh thần, một đường đi tới nô lệ tinh thần.

Còn những kẻ không đủ dũng khí bảo vệ linh hồn mình– các người chớ vin vào mấy quan điểm ‘tiến bộ’ của mình mà kiêu ngạo, chớ huyênh hoang mình là hàn lâm học sĩ, là nghệ sĩ nhân dân, là yếu nhân có nhiều công trạng, hay là đại tướng – các người hãy tự nói với mình: Mình thà ở lại đàn làm một thằng hèn. Sao cũng được, miễn no bụng ấm lưng thì thôi.

Lối phản kháng này tuy nhu nhược nhất trong mọi lối phản kháng cũng không phải là dễ. Tất nhiên là dễ hơn tự thiêu hay tuyệt thực: lửa sẽ không dìm thân anh, mắt anh không bị nung cho nổ ra, và gia đình anh sẽ không lúc nào thiếu cơm ăn nước uống.

Một dân tộc vĩ đại ở châu Âu, dân Tiệp Khắc, họ bị chúng ta phản bội và lừa dối, chẳng là họ đã cho chúng ta thấy nếu trong lồng ngực có một trái tim cao thượng thì tấm ngực mỏng manh kia có thể đứng lên chống lại xe thiết giáp đấy sao?

Anh bảo làm thế không dễ? Nhưng trong mọi cách thì cách đó là dễ nhất. Cách đó có thể nguy tới tánh mạng, nhưng muốn cứu linh hồn thì không còn cách nào khác. Phải, con đường đó không phải là con đường dễ đi. Nhưng mà có nhiều người, rất nhiều nữa là khác, năm này qua năm nọ đã theo đuổi lí tưởng ấy, chỉ vì họ lấy chân thật làm lẽ sống.

Cho nên anh không phải là người đầu tiên chọn đi đường này, anh chỉ gia nhập dòng người đã dấn thân vào đó. Nếu chúng ta nâng đỡ nhau và sát cánh nhau thì con đường này sẽ dễ đi và ngắn bớt lại. Nếu chúng ta đông tới hàng ngàn người thì bọn chúng sẽ không làm gì được chúng ta. Nếu chúng ta lên tới hàng vạn người thì đất nước này sẽ khoác bộ mặt mới đến mức chúng ta không còn nhận ra nữa. Nếu chúng ta khiếp nhược quá, thì đừng trách người ta đàn áp mình mãi.

Chính chúng ta đang tự mình đàn áp mình đấy. Lúc đó thì hãy khom lưng xuống nữa, hãy rên xiết nữa, và đợi tới ngày những người anh em của chúng ta, các nhà sinh học, tìm ra cách đọc được tư tưởng của chúng ta, một thứ tư tưởng vô giá trị và tuyệt vọng.
Và nếu thậm chí đã chọn con đường yên thân mà chúng ta vẫn rơi vào chỗ cùng khốn, thì chúng ta đúng là đồ bỏ đi, không còn cách gì cứu vớt được. Lúc đó, chúng ta đáng dành cho những lời khinh bỉ này của Pushkin:

“Đồ súc sinh thì làm gì có tự do. Muôn đời di sản của nó chỉ là ách nặng và roi vọt.”

 

Alexander Solzhenitsyn, Live Not By Lies

Dịch: Thái Phục Nhĩ

Comments

30 comments on “Đừng sống bằng sự dối trá”
  1. khoa vuminh says:

    Khi ta nói dối một chuyện thì ta sẽ phải nói 2 đến 3 câu chuyện dối trá khác để bảo vệ câu chuyện dối trá ban đầu.Cứ thế phát triển nên thì khổ lắm(luôn phải lo bịa chuyện)

    1. jeune homme revé says:

      nói dối có 2 loại: có mục đích và ko có mục đích

      1. khoa vuminh says:

        Xin chào.Không lẽ bạn không cần mục đích mà vẫn hành động(tớ không làm như vậy)

        1. jeune homme revé says:

          lời nói và hành động có liên quan đến nhau nhưng không hẳn là sẽ chi phối nhau, ở đây mình nói là lời nói mà.
          nếu tất cả hành động của cậu đều có mục đích, cậu có thể trả lời mình câu hỏi này không? “cậu đang sống, vậy mục đích sống là gì?” mình đang tìm câu trả lời này…

          1. khoa vuminh says:

            OK.Cái gì làm ta thoả mãn về bản thân ta(không phải là bản năng đâu nhé)thì sẽ là mục đích sống của ta. Cậu sẽ cho rằng như vậy là sống TIỂU NHÂN và ÍCH KỶ quá phải không.Đừng buồn nhé(vì cả nhân loại từ ngàn xưa đến giờ và từ giờ đến ngàn năm sau nữa vẫn vậy thôi). Còn vấn đề;cái gì làm thoả mãn về bản thân ta thì lại phụ thuộc vào quyết định cá nhân của mỗi người(TỐT, XẤU,HAY,DỞ,TRẮNG,ĐEN v..v đều từ đây mà ra cả). Có gì sai xót xin mọi người lượng thứ cho tôi

      2. Lãng tử says:

        Có lẽ phải nói giả dối có hai loại: hại và vô hại (đối với người chịu sự tác động của giả dối đó)

        1. jeune homme revé says:

          còn thiếu trường hợp giúp đỡ người khác nữa, nói dối không tốt, nhưng ko đúng trong tất cả trường hợp…

  2. khoa vuminh says:

    Khi ta nói dối một chuyện thì ta sẽ phải nói 2 đến 3 câu chuyện dối trá khác để bảo vệ câu chuyện dối trá ban đầu.Cứ thế phát triển nên thì khổ lắm(luôn phải lo bịa chuyện)

    1. jeune homme revé says:

      nói dối có 2 loại: có mục đích và ko có mục đích

      1. khoa vuminh says:

        Xin chào.Không lẽ bạn không cần mục đích mà vẫn hành động(tớ không làm như vậy)

        1. jeune homme revé says:

          lời nói và hành động có liên quan đến nhau nhưng không hẳn là sẽ chi phối nhau, ở đây mình nói là lời nói mà.
          nếu tất cả hành động của cậu đều có mục đích, cậu có thể trả lời mình câu hỏi này không? “cậu đang sống, vậy mục đích sống là gì?” mình đang tìm câu trả lời này…

          1. khoa vuminh says:

            OK.Cái gì làm ta thoả mãn về bản thân ta(không phải là bản năng đâu nhé)thì sẽ là mục đích sống của ta. Cậu sẽ cho rằng như vậy là sống TIỂU NHÂN và ÍCH KỶ quá phải không.Đừng buồn nhé(vì cả nhân loại từ ngàn xưa đến giờ và từ giờ đến ngàn năm sau nữa vẫn vậy thôi). Còn vấn đề;cái gì làm thoả mãn về bản thân ta thì lại phụ thuộc vào quyết định cá nhân của mỗi người(TỐT, XẤU,HAY,DỞ,TRẮNG,ĐEN v..v đều từ đây mà ra cả). Có gì sai xót xin mọi người lượng thứ cho tôi

      2. Lãng tử says:

        Có lẽ phải nói giả dối có hai loại: hại và vô hại (đối với người chịu sự tác động của giả dối đó)

        1. jeune homme revé says:

          còn thiếu trường hợp giúp đỡ người khác nữa, nói dối không tốt, nhưng ko đúng trong tất cả trường hợp…

  3. Arius says:

    Một bài luận tuyệt vời. Đối với tình cảnh ngày nay, chúng ta chỉ nghĩ đơn giản kiếm tiền để nuôi thân và nuôi gia đình nhưng không dám nhìn đến cái sự thật là dòng chảy tiền tệ chỉ cố gom những tài sản thật vào tay một hay một nhóm người nào đó và tước đoạt đi cái quyền được sống tự nhiên của tất cả những người còn lại. Chúng ta quá nhu nhược để nghĩ đến viễn cảnh không có tiền sẽ thế nào. Các chính phủ muốn chiến tranh bao nhiêu ta không sợ, các tài phiệt dược phẩm muốn đầu độc bao nhiêu ta không sợ, người nghèo chết bao nhiêu ta không sợ, ta chỉ sợ cảm giác cuối tuần không có xe đi nhậu, cà phê cà pháo, chỉ sợ bị nỗi nhục nhã khi không có tiền mua bia, không xài điện thoại xịn, không bar không sàn nhà cao cửa rộng, không giàu có trong mắt bạn bè và dòng họ… Chúng ta những nô lệ cho văn hoá tiền bạc chẳng khác nào “đồ súc sinh thì làm gì có tự do”.

    1. Sweetie Hanna says:

      Đây là vấn đề mà một vài cá nhân không thể giả quyết được :”D ngay cả khi bạn có ý tốt nhưng trong tay bạn không có quyền lực thì bạn cũng lực bất tòng tâm mà, con người trong xã hội này chỉ như hạt cát trong sa mạc, nhất là trong xã hội mà tính bầy đàn còn phổ biến thì việc thuận theo dòng chảy của nó là chuyện rất tự nhiên bạn à.

      1. Arius says:

        Nếu nói là khó khăn nguy hiểm đến chết người thì có, nhưng lực bất tòng tâm thì chưa hẳn 🙂 Nhất là trong thời đại ngày nay, có rất nhiều dòng chảy cho bạn lựa chọn, và ban đầu có thể bạn sẽ phải tốn một lòng dũng cảm vĩ đại để dám chọn lựa rẽ vào con đường ít người, nhưng sau đó bạn sẽ vỡ oà khi phát hiện ra rằng bạn không lẻ loi. Làm người sống có một lý tưởng không hề dễ dàng, nhưng nếu đã có mà không theo thì chúng ta sống cho đến chết tâm vẫn không bao giờ yên được đâu bạn.

        1. Sweetie Hanna says:

          Theo mình thấy thì nếu mình nghĩ đuợc và dám làm theo những điều đúng đắn đã là tốt lắm rồi, mình không có ý bảo rằng sống theo lý tuởng là điều không thể :”D nhưng có ai có đủ khả năng thay đổi cả xã hội này đâu, phần nhiều vẫn bị cuốn đi theo nó đấy thôi. Cuộc đời này có vô vàn những thứ khiến ta không thể trung thành với lý tuởng của mình được, không phải để bản thân mình bị dằn vặt vì những điều như vậy là bạn đã quá khắt khe với bản thân mình sao ?

          1. Arius says:

            uhm. Mình thi thoảng rơi từ phía bên này sang phía bên kia. Đôi lúc mệt mỏi thì tự nhủ mình quá khắt khe, nhưng một thời gian thì thấy mình quá giả dối. Đó là giai đoạn rất nhiều người bỏ cuộc và đối với mình, đó là chuyện quá khứ rồi. Thực ra mình nghĩ nó là quá khứ của toàn xã hội này luôn chứ không phải của riêng mình. Vì sự chuyển đổi đang diễn ra với tốc độ chưa từng có và với qui mô khó tưởng được trước và sau năm 2012 (bài luận này thậm chí còn kẹt lại giữa các thể chế chính trị, còn sự chuyển đổi của xã hội bây giờ thì vượt xa hơn như vậy). Vậy nên mình mới nói sống trong thời đại này, dường như người ta không cần phải sợ sự cuốn đi của xã hội nữa nếu dám dũng cảm chọn lựa. Nếu bạn có hứng thú với các thông tin như thế này bạn có thể liên hệ với mình arius.tran@gmail.com để trao đổi thêm 🙂

  4. Arius says:

    Một bài luận tuyệt vời. Đối với tình cảnh ngày nay, chúng ta chỉ nghĩ đơn giản kiếm tiền để nuôi thân và nuôi gia đình nhưng không dám nhìn đến cái sự thật là dòng chảy tiền tệ chỉ cố gom những tài sản thật vào tay một hay một nhóm người nào đó và tước đoạt đi cái quyền được sống tự nhiên của tất cả những người còn lại. Chúng ta quá nhu nhược để nghĩ đến viễn cảnh không có tiền sẽ thế nào. Các chính phủ muốn chiến tranh bao nhiêu ta không sợ, các tài phiệt dược phẩm muốn đầu độc bao nhiêu ta không sợ, người nghèo chết bao nhiêu ta không sợ, ta chỉ sợ cảm giác cuối tuần không có xe đi nhậu, cà phê cà pháo, chỉ sợ bị nỗi nhục nhã khi không có tiền mua bia, không xài điện thoại xịn, không bar không sàn nhà cao cửa rộng, không giàu có trong mắt bạn bè và dòng họ… Chúng ta những nô lệ cho văn hoá tiền bạc chẳng khác nào “đồ súc sinh thì làm gì có tự do”.

    1. Sweetie Hanna says:

      Đây là vấn đề mà một vài cá nhân không thể giả quyết được :”D ngay cả khi bạn có ý tốt nhưng trong tay bạn không có quyền lực thì bạn cũng lực bất tòng tâm mà, con người trong xã hội này chỉ như hạt cát trong sa mạc, nhất là trong xã hội mà tính bầy đàn còn phổ biến thì việc thuận theo dòng chảy của nó là chuyện rất tự nhiên bạn à.

      1. Arius says:

        Nếu nói là khó khăn nguy hiểm đến chết người thì có, nhưng lực bất tòng tâm thì chưa hẳn 🙂 Nhất là trong thời đại ngày nay, có rất nhiều dòng chảy cho bạn lựa chọn, và ban đầu có thể bạn sẽ phải tốn một lòng dũng cảm vĩ đại để dám chọn lựa rẽ vào con đường ít người, nhưng sau đó bạn sẽ vỡ oà khi phát hiện ra rằng bạn không lẻ loi. Làm người sống có một lý tưởng không hề dễ dàng, nhưng nếu đã có mà không theo thì chúng ta sống cho đến chết tâm vẫn không bao giờ yên được đâu bạn.

        1. Sweetie Hanna says:

          Theo mình thấy thì nếu mình nghĩ đuợc và dám làm theo những điều đúng đắn đã là tốt lắm rồi, mình không có ý bảo rằng sống theo lý tuởng là điều không thể :”D nhưng có ai có đủ khả năng thay đổi cả xã hội này đâu, phần nhiều vẫn bị cuốn đi theo nó đấy thôi. Cuộc đời này có vô vàn những thứ khiến ta không thể trung thành với lý tuởng của mình được, không phải để bản thân mình bị dằn vặt vì những điều như vậy là bạn đã quá khắt khe với bản thân mình sao ?

          1. Arius says:

            uhm. Mình thi thoảng rơi từ phía bên này sang phía bên kia. Đôi lúc mệt mỏi thì tự nhủ mình quá khắt khe, nhưng một thời gian thì thấy mình quá giả dối. Đó là giai đoạn rất nhiều người bỏ cuộc và đối với mình, đó là chuyện quá khứ rồi. Thực ra mình nghĩ nó là quá khứ của toàn xã hội này luôn chứ không phải của riêng mình. Vì sự chuyển đổi đang diễn ra với tốc độ chưa từng có và với qui mô khó tưởng được trước và sau năm 2012 (bài luận này thậm chí còn kẹt lại giữa các thể chế chính trị, còn sự chuyển đổi của xã hội bây giờ thì vượt xa hơn như vậy). Vậy nên mình mới nói sống trong thời đại này, dường như người ta không cần phải sợ sự cuốn đi của xã hội nữa nếu dám dũng cảm chọn lựa. Nếu bạn có hứng thú với các thông tin như thế này bạn có thể liên hệ với mình arius.tran@gmail.com để trao đổi thêm 🙂

  5. Khánh Nguyễn says:

    cảm ơn tác giả về bài dịch.

  6. Hưng Thịnh says:

    Chẳng nơi nào mà không có dối trá, sự thật giống như lông của những con nhím rốt cục chỉ kéo người ta xa nhau hơn mà thôi. Quan trọng là sống sao cho tâm cảm thấy an, làm được điều gì đó đóng góp cho xã hội thôi!

    1. Minh uyen says:

      Sự thật là đồ xa xỉ, nó chỉ mua được bằng lương tâm công chính. NM

  7. Khánh Nguyễn says:

    cảm ơn tác giả về bài dịch.

  8. Hưng Thịnh says:

    Chẳng nơi nào mà không có dối trá, sự thật giống như lông của những con nhím rốt cục chỉ kéo người ta xa nhau hơn mà thôi. Quan trọng là sống sao cho tâm cảm thấy an, làm được điều gì đó đóng góp cho xã hội thôi!

    1. Minh uyen says:

      Sự thật là đồ xa xỉ, nó chỉ mua được bằng lương tâm công chính. NM

Bình luận