Du học – “Đi đi, đừng về!”

Featured image: Bob Jagendorf

 

Đây là những tâm sự thật của một bạn du học sinh Mỹ hiện đang ở Việt Nam hè 2014. Tôi quyết định giấu tên người chia sẻ câu chuyện này.

Góc nhìn Việt Nam: “Đi Mỹ được rồi, về làm gì?”

“Tôi năm nay 21 tuổi, đang du học tại Mỹ. Kết thúc 4 năm Đại học, tôi muốn về Việt Nam. Nhưng ai cũng ngăn cản: “Đi đi, đừng về!”

Bố mẹ tôi làm trong ngành y. Hai người bắt đầu nói về chuyện du học và định cư tại Mỹ khi tôi mới học 11. Mẹ thường hay kể công việc hằng ngày tại bệnh viện, để tôi hiểu lời hối thúc “đừng về Việt Nam” bắt nguồn từ 20 năm sống trong bức xúc của mẹ:

“Bệnh viện của mẹ có một bác giám đốc lên chức từ những năm 80. Kể từ đó, bác đã cho không biết bao nhiêu họ hàng từ Bắc, Trung vào làm hộ lý, điều dưỡng, kỹ thuật viên,… Với “quyền lực mềm” của giám đốc, bác chỉ nói một tiếng, có anh trưởng khoa nào không dám nhận người? Toàn con ông cháu cha. Còn những sinh viên chính quy, nắm tấm bằng Đại học, phải trầy trật khổ sở để được bước chân vào cổng viện. Không chỉ ở đây, mà bất cứ nơi đâu tại Việt Nam này cũng có “quyền lực mềm” giống thế hoặc hơn thế. Nhiễu nhương lắm. Hách dịch lắm. Về làm gì hả con?”

Khi không thuyết phục được tôi, ba mẹ viện đến dì. Dì bảo: “Dì hiểu là con muốn về Việt Nam để cống hiến. Nhưng, ở nơi này, tài năng của con không có cơ hội phát triển. Tìm cách định cư đi. Khi đã có kinh tế, con muốn làm gì cho quê hương mà chẳng được!” Không chỉ bố mẹ, dì, mà các bác đang sống ở Mỹ đều đồng ý với quan điểm ấy.

Lăng kính Mỹ: “Lý do nào để quay về quê hương?”

Trong vòng tròn bạn bè của tôi, chỉ ra ai không muốn về Việt Nam thì rất dễ. Còn tìm người quyết tâm trở lại thì thật khó khăn. Nhiều bạn lưỡng lự, không ai dám chắc chắn hai chữ: “Sẽ về!”

Tôi có một cô bạn thân đang học ngành Công nghệ thực phẩm. Cô bảo: “Ngành mình học, về nước không xài được. Còn đường ở Canada thì rộng mở. Mình không muốn trở về để chật vật kiếm một chỗ làm sau 4 năm vất vả!”

Một người bạn khác chia sẻ: “Từ lúc quyết tâm theo đuổi sự nghiệp sản xuất âm nhạc, mình đã biết. Tại Việt Nam, mình sẽ không làm được.”

Một chị theo học kinh tế thì bảo: “Đơn giản chị không muốn!” Chị đang đi thực tập rất nhiều nơi, kiếm tìm một chỗ tài trợ visa cho mình.

Anh bạn học kỹ sư hóa, vừa apply thạc sĩ thành công nói với tôi: “Anh thích nghiên cứu khoa học, Việt Nam sao có đất cho anh? Về ư? Anh không thể.”

Những thằng Mỹ thì hỏi thẳng vào mặt tôi: “Tụi mày từ Việt Nam đến đây học, thụ hưởng văn hóa của tụi tao, thụ hưởng cả những đồng tiền bố mẹ tao còng lưng đóng thuế. Học xong mày phủi tay quay về nước, thế thì có công bằng với tụi tao hay không?”

*

Giữa dòng ý kiến “Đi đi, đừng về!” dữ dằn như thác lũ đẩy tôi lùi lại, tôi nhìn về quê hương, cố gắng tìm một lý do cho mình quay lại. Nhưng tìm hoài mà không thấy. Chưa bao giờ sách giáo khoa nói về những cái cúi đầu của chúng tôi trên đất Mỹ, vì nỗi tự ti quê hương thua kém hơn, mà chỉ bảo: “Nước ta rừng vàng biển bạc.”

Chưa bao giờ chúng tôi được dạy về “trách nhiệm công dân”. Chúng tôi chỉ học ganh đua điểm số, chứ không học cách cùng nắm tay nhau mà đi xây dựng đất nước.

Chưa bao giờ bố mẹ nói tôi phải có trách nhiệm với Việt Nam, mà chỉ nói: “Đừng về để dẫm vào đường cụt. Trên mảnh đất này, người tài không có cơ hội. Vì tương lai của con, hãy đi đi!”

Việt Nam ơi, người có cho tôi một lý do để trở về?”

 

Đỗ Thanh Lam

Comments

517 comments on “Du học – “Đi đi, đừng về!””
  1. Nep Cam says:

    Bạn thân mến,
    Tư tưởng “chảy máu chất sám” mà ta học hỏi được của Trung Quốc, thì đã lỗi thời ở đó lâu lắm rồi.
    Ví dụ như việc định cư của Bác Đặng Thái Sơn ở nước ngoài không chỉ có lợi cho bác ấy, cho gia đình bác ấy, mà cho cả Việt Nam và nhân loại. Nếu bác ấy ở trong nược thì sự đóng góp sẽ hạn chế đi rất nhiều.
    Tôi được quen biết rất nhiều người Việt Nam đang sống và làm việc ở nước ngoài, họ chăm chỉ gửi tiền về Việt Nam cho người thân. Mà bạn biết đấy đất nước Việt Nam đâu chỉ là chính phủ Việt Nam đương thời, nó là rất rất nhiều thứ mà quan trọng nhất là con người Việt Nam.
    Hãy sống và làm việc ở đâu mà bạn cảm thấy hạnh phúc vì nếu bạn muốn giúp Việt Nam thì bất cứ ở đâu bạn cũng có thể làm được.

  2. Nep Cam says:

    Bạn thân mến,
    Tư tưởng “chảy máu chất sám” mà ta học hỏi được của Trung Quốc, thì đã lỗi thời ở đó lâu lắm rồi.
    Ví dụ như việc định cư của Bác Đặng Thái Sơn ở nước ngoài không chỉ có lợi cho bác ấy, cho gia đình bác ấy, mà cho cả Việt Nam và nhân loại. Nếu bác ấy ở trong nược thì sự đóng góp sẽ hạn chế đi rất nhiều.
    Tôi được quen biết rất nhiều người Việt Nam đang sống và làm việc ở nước ngoài, họ chăm chỉ gửi tiền về Việt Nam cho người thân. Mà bạn biết đấy đất nước Việt Nam đâu chỉ là chính phủ Việt Nam đương thời, nó là rất rất nhiều thứ mà quan trọng nhất là con người Việt Nam.
    Hãy sống và làm việc ở đâu mà bạn cảm thấy hạnh phúc vì nếu bạn muốn giúp Việt Nam thì bất cứ ở đâu bạn cũng có thể làm được.

  3. Ngoc Minh says:

    Cháu thân mến,

    Chú viết xuống đây những suy nghĩ riêng của chú với hy vọng làm dễ thêm cái quyết định đi hay về của cháu.

    Từ góc nhìn của một quốc gia, để xây dựng quê hương, chúng ta cũng cần nhiều người có kinh nghiệm ở ngoại quốc. Hiện tại đã có Việt kiều làm cho hãng ngoại quốc về làm cho xứ sở của mình rồi lại đi như cháu có thể biết. Và số người này trong tương lai không phải dễ có. Theo chú biết, du học xong là phải về nước lại; không có nước nào họ cho du học sinh ở lại mà không có điều kiện như phải có công ty bảo lãnh mình, hoặc là lấy người có quốc tịch bản xứ. Xin việc ở nước người đã khó, có được một công ty bảo lãnh mình ở lại thì cháu cũng thuộc loại gần như thiên tài rồi; bởi vì họ chắc phải chứng minh là không có ai trong nước có thể và chịu làm việc đó ở mức lương như vậy. Có bao nhiêu du học sinh đủ những điều kiện đó để ở lại? Thêm vào đó, ở lại là cháu chấp nhận xây dựng tương lai của mình trên xứ lạ quê người, không một người thân để nương tựa, không bạn bè xưa để gần gũi tâm sự. Những người như thế rất can đảm và ít có, nên nếu cháu có cơ hội hiếm có đó để ở lại, chú thấy cháu nên đi đi, đừng về.

    Nhìn từ con mắt chính của cháu khi đã là bố là mẹ, thì cháu có thể thấy cháu nên ở hơn là về. Cháu là người Việt bởi vì cháu sinh ra ở Việt Nam. Khi được sinh ra, có ai hỏi cháu muốn làm công dân nước nào không? Giả như được hỏi như vậy thì cháu trả lời như thế nào? Trong tương lai khi lấy chồng hoặc lấy vợ và có con ở nước ngoài là cháu đã được trả lời câu hỏi đó không những cho con, cho cháu, mà cho cả dòng dõi theo sau cháu. Suy nghĩ vong bản, phản động, mất gốc quá phải không cháu? Nhưng hãy thực tế, chúng ta cũng chỉ là loài người, tại sao nếu có thể mà không chọn một môi trường tốt hơn cho con cháu mình để sống? Lúc là bố là mẹ rồi cháu sẽ hiểu rằng khi có con, chúng nó là “một phần xương thịt của mình” với tất cả nghĩa đen và nghĩa bóng của nó. Con mình vui thì mình vui, con mình nếu có đau khổ một phần, thì bố mẹ còn đau nhìều lần hơn như thế nữa. Hãy chọn một môi trường tốt hơn để đào tạo những người con tốt hơn. Những người con tốt hơn đó có thể trở về phục vụ xứ tổ tiên của mình hoặc làm việc cống hiến cho nhân loại. Tại sao lại hạn hẹp mình trong khuôn khổ “yêu nước”, “yêu quê hương”? “Yêu nhân loại” có gì xấu hơn không cháu? Cái chữ Việt mà chú và cháu dùng để bàn luận với nhau đây; cái mà chú đang học hỏi để phân biệt giữa “lý giải” và “xử lý”. Cái mà cháu có thể cũng từng nghêu nghao “Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời” đó, theo như chú được dạy, không phải được sáng tạo ra bởi một người mang tên Việt, họ Việt, hay dòng máu Việt cháu ạ.

    Với những góc nhìn đó, chú hy vọng giúp được cháu trong quyết định “Đi đi” hay “Đừng về” của cháu!

    Thân ái trong tình đồng bào,
    Một chú Việt kiều.

  4. Ngoc Minh says:

    Cháu thân mến,

    Chú viết xuống đây những suy nghĩ riêng của chú với hy vọng làm dễ thêm cái quyết định đi hay về của cháu.

    Từ góc nhìn của một quốc gia, để xây dựng quê hương, chúng ta cũng cần nhiều người có kinh nghiệm ở ngoại quốc. Hiện tại đã có Việt kiều làm cho hãng ngoại quốc về làm cho xứ sở của mình rồi lại đi như cháu có thể biết. Và số người này trong tương lai không phải dễ có. Theo chú biết, du học xong là phải về nước lại; không có nước nào họ cho du học sinh ở lại mà không có điều kiện như phải có công ty bảo lãnh mình, hoặc là lấy người có quốc tịch bản xứ. Xin việc ở nước người đã khó, có được một công ty bảo lãnh mình ở lại thì cháu cũng thuộc loại gần như thiên tài rồi; bởi vì họ chắc phải chứng minh là không có ai trong nước có thể và chịu làm việc đó ở mức lương như vậy. Có bao nhiêu du học sinh đủ những điều kiện đó để ở lại? Thêm vào đó, ở lại là cháu chấp nhận xây dựng tương lai của mình trên xứ lạ quê người, không một người thân để nương tựa, không bạn bè xưa để gần gũi tâm sự. Những người như thế rất can đảm và ít có, nên nếu cháu có cơ hội hiếm có đó để ở lại, chú thấy cháu nên đi đi, đừng về.

    Nhìn từ con mắt chính của cháu khi đã là bố là mẹ, thì cháu có thể thấy cháu nên ở hơn là về. Cháu là người Việt bởi vì cháu sinh ra ở Việt Nam. Khi được sinh ra, có ai hỏi cháu muốn làm công dân nước nào không? Giả như được hỏi như vậy thì cháu trả lời như thế nào? Trong tương lai khi lấy chồng hoặc lấy vợ và có con ở nước ngoài là cháu đã được trả lời câu hỏi đó không những cho con, cho cháu, mà cho cả dòng dõi theo sau cháu. Suy nghĩ vong bản, phản động, mất gốc quá phải không cháu? Nhưng hãy thực tế, chúng ta cũng chỉ là loài người, tại sao nếu có thể mà không chọn một môi trường tốt hơn cho con cháu mình để sống? Lúc là bố là mẹ rồi cháu sẽ hiểu rằng khi có con, chúng nó là “một phần xương thịt của mình” với tất cả nghĩa đen và nghĩa bóng của nó. Con mình vui thì mình vui, con mình nếu có đau khổ một phần, thì bố mẹ còn đau nhìều lần hơn như thế nữa. Hãy chọn một môi trường tốt hơn để đào tạo những người con tốt hơn. Những người con tốt hơn đó có thể trở về phục vụ xứ tổ tiên của mình hoặc làm việc cống hiến cho nhân loại. Tại sao lại hạn hẹp mình trong khuôn khổ “yêu nước”, “yêu quê hương”? “Yêu nhân loại” có gì xấu hơn không cháu? Cái chữ Việt mà chú và cháu dùng để bàn luận với nhau đây; cái mà chú đang học hỏi để phân biệt giữa “lý giải” và “xử lý”. Cái mà cháu có thể cũng từng nghêu nghao “Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời” đó, theo như chú được dạy, không phải được sáng tạo ra bởi một người mang tên Việt, họ Việt, hay dòng máu Việt cháu ạ.

    Với những góc nhìn đó, chú hy vọng giúp được cháu trong quyết định “Đi đi” hay “Đừng về” của cháu!

    Thân ái trong tình đồng bào,
    Một chú Việt kiều.

Bình luận